10 oktober, dag van de geestelijke gezondheid, my story

juni 2002, ik was 17 en ik werd opgenomen op de PAAZ.

Niet veel daarvoor wilde ik suicide plegen en enkele maanden daarvoor waren ze me op school beginnen op te volgen. “Els voelt zich niet goed in haar vel” stond in mijn dossier van het CLB. Men moest uiteindelijk mijn ouders inlichten, zei men, zeker toen ze er achter kwamen dat ik heel concrete zelfmoordplannen had: waar, hoe, wanneer, het stond vast. De dag van mijn laatste examen, want die wilde ik nog gedaan hebben, zodat mijn ouders toch nog trots konden zijn dat ik mijn middelbaar diploma gehaald had. Klinkt absurd, niet waar? Het was nochtans niet anders. De ballen gingen aan het rollen, dat plan kon niet doorgaan, maar op het schoolbal wilde ik dan wel in de Dijle springen…. Tietoetietoe … 17 en ik zat plots op de PAAZ.


Geen goede omgeving voor een meisje van 17, maar toen wel de beste oplossing… Ik vertrouwde er niemand en liep verloren. Ik was er al een week toen de nachtverpleegkundige, ze heette Ann, me eindelijk vroeg hoe ik me voelde. Eindelijk voelde ik me gezien daar. Ik zweeg evenwel… ze zei dat ik mocht praten, maar ik begon niet te praten, ik haalde mijn schouders op, begon te janken en ik zei ”ik weet het niet.” Dat was een eerlijk antwoord. Ik bleef 3 maanden op de PAAZ, ik antwoordde heel vaak “ik weet het niet”, niet omdat ik wilde tegenwerken, maar omdat ik het echt niet wist. Dat werd helaas heel vaak niet zo begrepen… 

In ieder geval, nog niet zo heel lang geleden zag ik in de combinatie van mijn PCOS (wat zowel een hormonale disbalans met zich meebrengt als grote psychosociale gevolgen bij een kinderwens), de hoogbegaafdheid die men mij toeschrijft (inclusief de bijhorende intense invoelendhid en intense beleving van zowat alles), de onveilige hechting en vroegkinderlijke trauma’s waarom ik mentale problemen kreeg… Oh ja, daar bovenop verloor ik ook nog mijn partner, toen ik de liefde eindelijk kon toelaten, en mijn beste vriendin kort op elkaar en heb ik nog tal van andere heftige verlieservaringen. En ergens tussendoor heb ik nog zware traumatische ervaringen gehad tijdens een opname in een niet nader genoemd psychiatrisch ziekenhuis. Pure middeleeuwse praktijken noem ik het nog steeds, daar zou ik een heel boek over kunnen schrijven.


Ik ben ondertussen volop in herstel. Ik ben ook al ver in mijn herstel, vind ik. Ik ga niet terug naar wie ik ooit was zoals velen denken bij het woord herstel, want ik mocht niet zijn wie ik was, dus daar wil ik zelfs niet naar terug, het is ook geen genezing zoals velen denken…
Maar ik ontdek mezelf steeds meer en meer en zoals mijn psychiater enkele jaren geleden al in haar verslag schreef:

Els durft meer en meer laten zien wie ze werkelijk is en is een zeer kleurrijk en veelzijdig persoon met veel interesses.

Ze heeft gelijk, ik ben 35 nu en ik laat ook meer en meer zien wie ik ben… Een doorzetter, altijd zoekend en altijd onderweg, een filosoof, sociaal geëngageerd, creatief, een vragensteller, alles behalve een grijze muis (gelukkig maar), open minded, niet snel veroordelend, intens invoelend, zeer associatief denkend, koppig, geïnteresseerd in humane wetenschappen en vele andere zaken, nieuwsgierig, een romanticus, hoopvol, ik heb zoveel uitdaging nodig dat ik me daar weleens in verlies, en ik hou van gitaar spelen, schrijven, tekenen, schilderen, fietsen, lezen, babysitten, muziek beluisteren, mij achter iets zetten en me daar helemaal insmijten, naar lezingen gaan, concerten en festivals, naar het theater en naar tentoonstelling gaan, enfin, van die culturele toestanden, weet je wel… van de liefde, van bloemetjes en bijtjes, woordspelingen en woordhumor en zelfs nog veel meer denk ik… Ik heb ondertussen één keer de eer gehad om kort te spreken met Dirk De Wachter, hij vond de combinatie van psychiatrisch verpleegkundige en zelf ervaring hebben namelijk interessant, zei hij en wilde daardoor even met me spreken. Hij vond overigens heel erg dat “dé psychiatrie” mensen als ik nodig had, mensen die de 2 kanten kennen dus. Hij schreef later in mijn boek (dat hij geschreven had. ) “Voor Els, voor de schoonheid en de hoop van uw wankelende en zoekende wachten.” Ik vind dat nog heel mooi gezegd, waarom kon een psychiater eerder niet gewoon opschrijven dat ik wankelend en zoekend, maar toch hoopvol, was?

Gek ook dat ik die die dingen pas heel laat begon te ontdekken… Ik begon ze te ontdekken door de herstelbeweging, in gang gezet in Sonar, daar toen al had ik dat toen niet door. Ik vind het wel interessant, mijn oorspronkelijk interesse in psychologie en al wat erbij hoort werd daar sowieso wel terug aangewakkerd, want ik had ondertussen pure walging voor alles wat van ver met GGZ te maken had door mijn eigen ervaringen. Door die pure walging had ik ook grote weerstand toen ik daar binnen stapte moet ik toegeven. Maar hier was ik geen etiket met symptomen die bestreden moesten worden. Hier mocht ik zijn wie ik was: een mens. Een mens met talenten zelfs, ik wist niet eens dat ik die had. Hier was ik plots niet ziek, hier was ik gewoon ik. Ik wist lang zelfs niet wat ik aan Sonar concreet gehad had, maar het deed wel iets met mij. Ten eerste werd ik sowieso terug geprikkeld in mijn originele interesse qua psychologie, maar dan meer in hoe ik het altijd al gezien had of toch wilde zien. En die hele herstelbeweging, dat was pas interessant. Ik ging zelfs mee naar de hersteldagen en er werd op dat vlak terug een vuur aangewakkerd dat kennelijk nog steeds een zeer klein, verborgen vlammetje had.

Oké, ik heb het gevoel dat men in het begin niet goed wist wat men met mij aanmoest, ik leerde er niet veel. Modules over slapen, communicatie en piekeren, kende ik al tot treurens toe. Ik heb er zelf voorlichting over moeten geven destijds, weet je wel. Tot de coördinator me daar dan eens vroeg wat ze wel voor me konden betekenen. Ik wilde vooral iets concreet werkgericht doen. Arbeidscoaching was toen nog te moeilijk om meteen te doen, ik heb nu eenmaal faalangst, maar ineens mocht ik daar de kassa doen en ik heb zelfs mee mogen denken over modules en er bovendien zelf een gecreëerd en gegeven: Filosoferen over herstel, dat was wel mijn dada… En ik zie nu meer in dan toen, dat mij dat best wel wat zelfvertrouwen gaf, hoe miniem ook, dat deed het wel. Ik vond dat vooral ook fijn: dat creëren en uitdokteren. Het raakte bovendien mijn interesse in zowel psychologie als filosofie en toch hadden we, ondanks het zwaar beladen woord ‘filosoferen’, er best iets speels en toegankelijk van gemaakt met kaartjes en dergelijke. Dat denk ik toch, ik ben er nog steeds best wel trots op. In ieder geval heeft Sonar destijds meer bij mij in gang gezet dan dat ik toen dacht, ik wist het ook nog niet natuurlijk, het kwam pas daarna. Het werd namelijk vooral een aanzet tot verdere exploratie.

Het is 10 oktober vandaag, dag van de van geestelijke gezondheid….
Ik heb woelige waters doorzwommen in de GGZ
Ik ging als psychiatrisch verpleegkundige zelf werken in de GGZ
Maar de reguliere GGZ was niks voor mij, niet om te herstellen, niet om te werken.
De opmars van De Nieuwe GGZ of de herstelbeweging is volop bezig. Ik kwam er voor de eerste keer mee in aanraking bij Sonar in Leuven en wat was me dat een openbaring. Ja, dat durf ik nu echt zo zeggen.

Ik had ze nodig, velen met mij ook, zowel voor mezelf als professioneel, want ik wilde niets meer met “dé psychiatrie” te maken hebben… Blij dat ik zie dat het terug om mensen mag gaan en niet om etiketten, dat ook ik mag voelen dat ik wél dingen kan en dat het motto “eens in psychiatrie, altijd in de psychiatrie” dikke zever is. Dat ik nu hulpverleners gevonden heb, die naar mij kijken en niet naar mijn diagnose, die verder kijken en zo eindelijk luisterden naar wat ik al jarenlang tevergeefs zei: mijn diagnose klopt niet (dat aangestuurd werd door mijn eerste therapeute, die al van het prille begin dat ik er kwam zei dat die niet klopte) Ge moet niet vragen… Maar er is nog veel werk aan de winkel, nog heel veel werk zelfs… En daarom is deze dag nog steeds meer dan broodnodig…

Doorbreek taboe, begin bij jezelf


Die quote komt van iemand die werkte op Sonar trouwens en traag maar zeker werd het een missie en ik wil me niet langer verstoppen.
Ik ging onder andere werken bij Uilenspiegel VZW en sinds kort ook bij Te Gek?!. Ik schreef op deze blog uiteraard, maar ook al veel op vraag, er kwam een tekst van mij in een theaterstuk en zelfs in de krant. Ik stond ondertussen met getuigenissen in de boekskes en in de kranten, binnenkort ook op tv. Ik werd al 2 keer gevraagd door een uitgever om mijn verhaal op te schrijven, daar loop ik door de faalangst nog op vast, maar dat komt ooit ook wel. Mijn manier om taboe te doorbreken is immers wel degelijk schrijven, ook dat talent heeft men vooral erg aangemoedigd op Sonar… En ik ging er ook actief mee aan de slag, dat deed ik daarvoor ook al, maar vanaf toen mochten anderen het ook gaan lezen. Het werd tevens een manier van dingen vertellen aan mijn psychologe en dus in therapie. Schrijvend kan ik vaak zeggen wat ik sprekend niet kan, zeg ik weleens.


Eveneens ben ik nu bezig om mijn oorspronkelijke droom van psychologie te studeren waar te maken, dat is namelijk een onderdeel van mezelf mogen zijn. Mijn vader vond psychologie geen studie moet je weten en keurde dat echt af… Al was de start al moeilijk, door de grote onzekerheid maar ook door de faalangst uiteraard, ik ben er nu wel echt mee bezig en ik zeg nu eindelijk vol trots dat ik student psychologie ben (al voelt dat nog onwerkelijk). Oh ja, ik wil onderzoekspsycholoog worden… dat wat ik eigenlijk al wilde gaan doen op mijn 18de, maar heel erg ondermijnd werd… ook door mezelf, maar ik besef meer en meer dat ik de woorden van mijn vader ben gaan internaliseren.

Ik wil niet langer zwijgen dat ik door de combinatie van disbalans in hormonen, weinig hoop op kinderen, een andere begaafdheid, onveilige hechting, vele verlieservaringen, vroegkinderlijk trauma door pure emotionele mishandeling (mijn vader had nu eenmaal een narcistische persoonlijkheid en daar wil ik ook niet langer over zwijgen, dat deed ik mijn hele leven al. Ja, die shit bestaat wel degelijk en ook daar waar je het niet verwacht!) een zekere verhoogde kwetsbaarheid heb, want meer dan dat is het eigenlijk niet…

Het is echt niet zo zwaar hoor, psychische problemen, het is een samenloop van omstandigheden en biologie, een beetje pech eigenlijk, niet meer dan dat en we kunnen meer dan dat andere mensen vaak denken. We zijn heus ook niet gestoord of zo, we hadden gewoon pech. En toch is dat zo enorm taboe en heerst er een heus stigma naar zulke mensen toen. Het is dat taboe en dat stigma dat het zo ongelooflijk zwaar maakt, niet de problemen op zich eigenlijk.

Want dat taboe is er nog, hulpverleners en mensen die nog op de oudere manier naar GGZ-clienten kijken ook. Sommigen houden je nog steeds heel graag heel bewust ziek, ook daar heb ik ervaring mee (“Gij moet niet gaan werken, gij kunt dat toch niet.”). Er is nog héél veel werk aan de winkel: er is immers heel veel stigma en er zijn heel veel vooroordelen, er bestaat niet zoiets als “psychisch ziek” zijn, wel iets als verhoogde kwetsbaarheid of zo want iedereen heeft een psychische kwetsbaarheid… iedereen…

En daarom geef ook ik deze dag graag aandacht.

24 gedachtes over “10 oktober, dag van de geestelijke gezondheid, my story

  1. Goed dat je het van je kan afschrijven. Je kan alles toch goed verwoorden dus ik denk dat de rest wel gaat volgen dan.

    Sowieso, mentale gezondheid wordt nog altijd zwaar onderschat in de moderne samenleving.

  2. Wat een heftige jeugd heb je gehad en het is goed dat je het taboe probeert te doorbreken. Ik heb zelf stage gelopen in de psychiatrie en was toen verbaasd over hoe weinig de psychiater zich op de afdeling let zien, maar goed ik was toen 20 en zag de dingen misschien anders dan ze gingen.

  3. Biologie en pech, ja – bijzondere kijk erop. Ik vind het heel goed dat er naast idiote dagen als de dag van het croissant en de dag van je linkervoet, ook dagen zijn voor zaken die echt aandacht behoeven. Zo ook deze dag. Er valt nog veel over te leren, te begrijpen en te accepteren voor veel mensen.

  4. Wat een verhaal. En wat ontzettend dapper dat je dit met andere durft te delen. Geestelijke gezondheid is vaak een taboe en dat zou niet zo moeten zijn. Ik heb zelf ook in de paaz gezeten toen ik 19 was. Heel veel sterkte

  5. Wat een mooie en open blog weer. En wat fijn dat je het deelt met de rest van de wereld. Er is nog zoveel wat mensen niet weten over de mentale gezondheid. Dat je het bespreekbaar maakt is alleen maar mooi!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.