Hoogbegaafdheid: ik mag anders zijn!

Drie jaar geleden kwam men met het idee dat ik waarschijnlijk hoogbegaafd ben. De eerste woorden van mijn psychiater hierop waren: “Dat verklaart veel.”

Toch kwam het bij mij als een verrassing, zo intelligent heb ik mezelf nooit gevonden. Ik groeide op met een zus die altijd bejubeld werd om haar punten en ik kreeg daarentegen meer onder mijn voeten voor mijn punten dan wat anders. Bovendien deed ik Latijn-wiskunde en ik was in geen van de twee echt goed. Correctie: geen van de twee interesseerden me echt en het nut ervan zag ik al helemaal niet, dus ik deed er eerlijk gezegd niet zo heel veel voor. Al valt dat ook te nuanceren, dat was niet omdat ik niet wilde, maar wel omdat ik extreem veel faalangst heb. Ook faalangst is een typisch kenmerk van hoogbegaafdheid, dat in mijn geval nog wel heel erg gevoed is door mijn opvoeding, maar toch. Ik heb in mijn leven wel verschillende IQ-testen gehad en ik haalde heel uiteenlopende scores, het minste dat ik ooit haalde was 104, hetgeen me nu verklaart door het typische onderpresteren bij hoogbegaafdheid. In ieder geval is 104 gemiddeld en verre van hoogbegaafd. Al zei men toen wel meteen dat dat niet kon kloppen, dat bevestigt verder dan ook de complete absurditeit van IQ-testen, denk ik. De eerste die ik ooit deed en daarvan werd al meteen gezegd dat dat resultaat geen steek hield, weet je wel… Op een andere haalde ik overigens 136, wat dan plots volgens IQ-begrenzingen wel hoogbegaafd is.

Nu moet ik wel zeggen dat ik, sinds men mij dit zei, zelf ook meer van mezelf ben gaan begrijpen.

Zo ben ik hooggevoelig en dan bedoel ik echt niet die spirituele shit, maar gewoon heel gevoelig, waardoor die zogenaamde spiritualiteit gewoon te verklaren is trouwens, want als je meer gevoelig bent, voel je gewoon veel meer aan wat de andere voelt, wil zeggen of wat er in de andere omgaat. Dat heeft dan verder niets te maken met echt voelen wat de andere voelt, maar gewoon met een veel sterker ontwikkelde empathie dan de gemiddelde mens die typisch is voor hoogbegaafden.

Oh ja, over gevoelens gesproken. Iedereen voelt tegelijkertijd verschillende gevoelens, dat is normaal. Toch gaan de meeste mensen maar 1 of 2 gevoelens tegelijkertijd kunnen onderscheiden. Mijn psychologe zei me dat dat is omdat er meestal maar 1 (of 2) prominent aanwezig is en de andere dan ondergeschikt zijn en het best bijzonder is als ik 6, 7, 8 gevoelens tegelijkertijd kan benoemen, maar ook dat dat typisch is aan hoogbegaafdheid. Die gevoelens zijn bovendien veel intenser dan bij de doorsnee persoon. Dat is best fijn, ik voel veel meer passie en liefde dan de gemiddelde mens, maar langs de andere kant voel ik pijn, verdriet en angst ook veel intenser. Om dezelfde reden zal ik veel harder genieten van mooie muziek dan de gemiddelde mens en veel sneller ontroerd en verwonderd raken, maar zal ik ook veel sneller echt hartenpijn voelen, zelfs wanneer een vriendin problemen heeft met haar lief en niet ikzelf.

Ik leef dus ook zonder filter, dat wil zeggen dat ik alles rond mij altijd gezien en gehoord heb of zoals ze noemen zeer prikkelgevoelig ben en daardoor ook sneller overprikkeld kan zijn, dat is soms best moeilijk te combineren met de uitdaging die ik in mijn leven nodig heb (eveneens een kenmerk van de hoogbegaafdheid). Ik heb dat al heel mijn leven en heb dat steeds heel lastig gevonden. Het maakt jezelf kunnen concentreren veel moeilijker, ik weet nog steeds dat mijn grootvader ooit zei dat ik hem altijd gezien had (en mijn hand opstak) als hij met zijn fiets voorbijkwam en ik aan het studeren was en mijn zus niet. (Onze slaapkamers waren aan de voorkant van het huis, mijn grootouders onze buren). Voor mijn ogen was het beter dat de bureau voor het raam stond, maar om die reden heb ik mijn bureau wel ooit naar de muur geplaatst, dat was voor mij beter, minder afleiding. Gelukkig woonden wij in een landwegje waar per dag maar 5 tractors, 4 fietsers en 2 wandelaars voorbijkwamen, ik wil soms niet weten wat dat anders gegeven had… Wat niemand toen begreep is dat muziek mij wel hielp concentreren bij het studeren, mijn moeder vond het totaal niet kunnen, maar ik kon daardoor echt veel beter studeren en dat is zelfs heel logisch te verklaren, want met muziek schakel je wel alle andere prikkels uit en heb je er veel minder dan met muziek op. Bovendien heeft muziek doorgaans een ritme en is het in zekere zin een herhalende en terugkerende prikkel die dus geen extra aandacht vraagt, maar de hond van de overburen die plots begint te blaffen wel. Om dezelfde reden raden ze mensen met autisme aan om naar muziek te luisteren op de fiets en in het verkeer trouwens, dat is voor hen veiliger dan zonder.

Tijdens mijn studies psychiatrische verpleegkunde, zei een docente dat ik té veel associeerde, ik wist tot dan niet eens dat je dat té veel kon doen. Veel associëren is ook een typisch kenmerk van hoogbegaafdheid. Vond ik vroeger best lastig moet ik toegeven. Heel vaak kreeg ik te horen dat ik opmerkingen maakte die er geen verband mee hadden, terwijl die voor mij heel duidelijk wel een verband hadden. Alleen had ik toen niet door dat ik meer verbindingen maak tussen verschillende zaken dan de gemiddelde mens. Om dezelfde reden zit ik met mijn denken vaak al veel stappen vooruit en kon ik mij best ergeren als er wéér iemand iets niet begreep in de klas en het tot in het oneindige werd uitgelegd. Ik erger mij daar nu niet meer aan, al moest mijn huisarts laatst wel lachen omdat ik al voor de derde keer dat gesprek zei “ja maar, dat weet ik”, ik wilde tot de kern van de zaak komen, al die uitleg hoefde niet, dat is niet meer dan logisch, dus sla dat maar over… zo denk ik dan.

Mijn hersenen werken ook anders, daar kan ik niet aandoen, ik werd er tot nu toe wel op afgerekend. Om dezelfde reden heb ik waarschijnlijk veel mensen met autisme in mijn vriendenkring zitten, hun hersenen werken ook “anders” en met hen voel ik doorgaans wel aansluiting, terwijl ik dat bij de overgrote meerderheid van de bevolking niet voel. Oh ja, om die reden heb ik heel vaak gedacht dat ik zelf autistisch was trouwens. Ik scoor trouwens ook hoog op autisme-testen, maar er is mij verzekerd dat ik zeker geen autisme heb, maar ik heb dat zelf wel echt heel serieus in overweging genomen. Autisme en hoogbegaafdheid wordt overigens meer verward met elkaar, zelfs in echte diagnosestelling.
Dat anders zijn merk je al heel vroeg trouwens, als klein kind eigenlijk al, meestal in de kleuterschool, dus zet je alles in om zo normaal mogelijk over te komen. Dat is best vermoeiend trouwens, dag in, dag uit doen alsof je jezelf niet bent, maar zogezegd normaal. Heel mijn leven heb ik me onbegrepen gevoeld en dat meen ik. Op een gegeven moment leerde ik dat, als ik minder hard liet zien dat ik iets kon, ik meer in de pas liep. Zo kon ik al redelijk veel lezen en schijven bij het begin van het eerste leerjaar, maar deed ik zelfs alsof ik mijn naam niet kon schrijven. Ik weet nog steeds dat mijn moeder me thuis vroeg waarom de juf dat op mijn blad had geschreven, want dat ik mijn naam toch al kon schrijven? Gek, hoe dat in mijn geheugen is blijven hangen, als kersvers lagere schoolkind, komende van de kleuterklas. Ik weet eigenlijk niet of mijn moeder dat nog weet. Om net dezelfde reden las ik expres fouten bij het leren lezen, al had de juf van het eerste leerjaar redelijk snel door dat ik heel goed kon lezen en kreeg ik tegen Kerstmis al boekjes voor het 2de en 3de leerjaar mee naar huis om te lezen. Eveneens werd ik achteraan in de klas gezet met moeilijkere oefeningen, vond ik verschrikkelijk want nu hoorde ik er helemaal niet meer bij en kreeg ik te horen dat ik mijn vinger niet meer mocht opsteken, want dat ik anderen ook de kans moesten geven te antwoorden en die het nog wel moesten leren en ik niet. Ik heb daar echt om gehuild. De lagere school viel nog mee, ik zat op een klein dorpsschooltje met weinig leerlingen waar iedereen elkaar kende en waar er redelijk persoonlijk met je als kind werd omgegaan en de juffen waren van 1 ding overtuigd: ik was een intelligent kind dat af en toe wat meer uitdaging nodig had. En ik paste me aan, dus ik liep tamelijk goed in de pas.

Ik kan overigens ook echt 2 dingen tegelijk en dat is dus niet omdat ik vrouw ben, maar wel door die hoogbegaafdheid, ik kan zelfs praten en tegelijkertijd luisteren. In de lagere school moet een juf al gezegd hebben tegen mijn ouders bij een oudercontact “ik begrijp niet hoe die dat doet, maar die kan echt praten en luisteren tegelijkertijd.” Ik heb daar zelfs docenten in het hoger onderwijs nog versteld van laten staan. De student naast mij begreep iets niet tijdens de les, dus vroeg me meer uitleg, ik doe dat en de docente zegt kwaad: “Els, wat heb ik zonet gezegd?” en ik kon woord voor woord exact herhalen wat ze gezegd had.” Die haar mond viel letterlijk open, ze wist even niet wat zeggen en zei dan “oké, maar het is niet omdat jij dat kan, dat iedereen dat kan!”  Gelukkig zei toen de studente naast mij wel dat zij uitleg gevraagd had aan mij omdat ze iets niet begreep en ik dat dus deed, ik was namelijk niet bezig over die knappe gast vanop de andere campus of zo. Maar ik begreep vroeger echt niet waarom anderen dat niet konden, als kind vind je alles wat je zelf kan, namelijk doodnormaal en ik heb nooit anders geweten dan dat ik dat kon. Om dezelfde reden kan ik met iets bezig zijn en tegelijkertijd ook luisteren. Meer nog, ik heb het nodig om met iets bezig te zijn om mij meer te focussen, dat heeft ook met dat leven zonder filter te maken… Zo ben ik op café tijdens een deftig gesprek altijd bezig met de bierkaartjes, hebben die een andere functie dan? 😉 Want het schijnt dat die dienen om uw glas of zo op te zetten. Haha. Ik maak er ofwel huisjes mee, ofwel scheur is ze kapot met en zonder patroontjes, als ik maar bezig ben… Als ik bij mijn psychologe zit, neem ik om dezelfde reden iets in mijn handen om mee bezig te zijn, dat vindt zij gelukkig wel normaal. In de les vroeger werd ik er meermaals op aangesproken en één keer heb ik er zelfs strafstudie door gekregen.

Zeer grote kenmerken van hoogbegaafdheid zijn ook creativiteit, eigenzinnig zijn, heel erg kunnen doorzetten, filosofisch aangelegd zijn en blijven vragen stellen, het hebben van een zeer uitgebreid interesseveld, ondernemend zijn, een apart gevoel voor humor (droog, heel droog vaak) hebben en houden van taalhumor: woordspelingen en dergelijke en dit zou net zijn omdat hoogbegaafden veel sneller de nodige verbanden hiervoor kunnen leggen. Oh ja, hoogbegaafden zijn heel vaak ook veel minder (ver)oordelend naar anderen, gelukkig, ik kan hier echt niet tegen. Ze denken vaak ook heel genuanceerd, soms iets té genuanceerd, denk ik, want dat maakt het soms wel moeilijk om een standpunt in te nemen, weet ik uit ondervinding. Je kan alles vanuit heel veel hoeken bekijken en het maakt ook dat je de andere soms té goed begrijpt, zelfs al heeft die je enorm gekwetst en dan kan je om die reden zelden echt kwaad op iemand worden.
In ieder geval, die zijn eigenlijk ook allemaal op mij van toepassing.

Nu ja, ik heb me mijn hele leven aangepast aan de norm en dat ging niet, dat botste met mezelf, dat gaf problemen, heel veel problemen. Ik werd er zelfs depressief door en voelde me alles behalve goed in mijn vel, maar vooral: ik werd enorm perfectionistisch en daardoor heel erg faalangstig, ik verveelde me op school, ik haatte school zelfs. Op mijn 18de wilde ik eigenlijk niet verder studeren, ik was echt schoolmoe en vroeg op een gegeven moment zelfs op mijn weekendwerk of ik na mijn middelbare school niet gewoon daar voltijds kon komen werken. Ik weet nog dat de baas zei dat dat in principe een mogelijkheid was, maar dat ik daar veel te slim voor was en hij raadde me dat echt af. Ik zat sowieso niet op mijn plaats in de Latijn-wiskunde, maar ik kon het, dus vond iedereen dat ik daar net wel op mijn plaats zat. Ik ben gaan onderpresteren, heel typisch, en ging daarna naar de hogeschool terwijl ik ergens wel universiteit wilde doen. Eigenlijk uit faalangst, typisch, en op de hogeschool had ik ook faalangst, maar mijn punten waren wel extreem hoog. Ik vond verpleegkunde echt gemakkelijk en kon het soms beter uitleggen dan diegene die lesgaf. Mijn medestudenten kwamen vaak aan mij uitleg vragen, haha, ik had geld moeten vragen denk ik nu… Volgens de docenten zat ik daar duidelijk onder mijn niveau en ik kreeg zelfs geen studentenbegeleiding meer want ik was toch steeds de eerste van de klas met grootste onderscheiding. Er waren er daardoor ook jaloers op mij, dat tekende mij… en toch heeft mijn studentenbegeleidster me in het eerste jaar ook naar een psycholoog bij de studentenbegeleiding gestuurd voor de extreme faalangst die ik had, want dat hij zij alvast wel door. Ik viel daardoor ook altijd enorm veel af tijdens de examens, want ik kreeg amper iets binnen en wat binnen kwam, gaf ik over. Om net dezelfde reden durf ik geen podium opkruipen en was mijn openbaar examen op het conservatorium een ramp. Maar ook daar wisten ze hoe dat kwam en wist mijn gitaarlerares dat ik een volgens haar wel heel extreme vorm van faalangst had. Frustrerend trouwens, ze zei me meermaals dat ik best goed gitaar kon spelen, dat ik dat van mezelf best mocht geloven. Ze zei dan “Els, jij kan gitaar spelen,  je hebt gevoel voor ritme, kan noten lezen en je had het jezelf al geleerd voor je hier kwam verdorie maar dan kom je toch nog les volgen omdat je denkt dat het niet goed genoeg is.” Geloof in jezelf en in wat je allemaal al kan op die gitaar, schreef ze ook ooit op mijn rapport. Ik geloofde er niets van, nog steeds vind ik dat geen gitaar kan spelen en zal ik nooit spelen als iemand het kan horen. Om net dezelfde reden krijg ik soms te horen, “wauw, ik wist niet dat jij zo goed kon tekenen/schilderen” dan komen ze hier eens binnen en zien ze iets liggen van wat ik tekende of schilderde. Mja, ik vind het meestal niet veel waard. Die faalangst is ook enorm verlammend, dan weet ik het niet meer, ze kunnen dat een black out noemen, maar ik kan dat even goed hebben bij compleet domme dingen of gewoon even het overzicht kwijt zijn hierdoor en stomweg niet meer zien of ik nu beter eerst het plastic opruim of het karton en ik heb altijd angst iets verkeerd te doen. Ik voeg er wel aan toe dat deze faalangst enorm gevoed is geweest door de opvoeding die ik kreeg. Die pech heb ik eigenlijk wel.

En net om die reden halen vele hoogbegaafden niet eens een diploma, ik gelukkig nog wel. En om net dezelfde reden werken hoogbegaafden vaak ver onder hun niveau en lukt werken heel vaak zelfs gewoon niet. Ze passen vaak ook niet in het “gewone” arbeidscircuit. 

Ik heb mijn hele leven door deze eigenschap problemen gehad met aansluiting te vinden bij anderen, ik vind het niet in mijn familie, niet tussen mijn leeftijdsgenoten, maar dus wel bij autisten en uiteraard andere hoogbegaafden, maar die kom ik zelden tegen. Toen ik nog echt jong was, vond ik het ook bij veel oudere mensen dan ik, mijn psychiater zei toen ik nog vooraan in de 20 was, dat het klikte met de wijze oude man in mijn geval. Mijn vrienden waren toen ook allemaal minstens 20 jaar ouder dan ik. Ook met zeer creatieve zielen voel ik vaak veel connectie, maar nu blijkt dat een grote creativiteit vaak ook een kenmerk is van hoogbegaafdheid is, zie ik daar wel een verklaring. Misschien ook omdat ze net als hoogbegaafden out of the box denken. In ieder geval voel ik me doorgaans beter bij mensen die net dat ietsje anders zijn dan de gemiddelde persoon. Op zich niet zo heel gek, ik ben ook gewoon anders dan de gemiddelde persoon. Toen ik tegen mijn psychiater zei dat ik gewoon anders ben dan de meeste mensen, zei ze dat dat inderdaad klopte… en als een psychiater het al zegt…

****************************************************************************************

PS: De bovenstaande foto komt uit het spel “EigenWijsjes” en vond ik zeer toepasselijk, 
EigenWijsjes zijn speelse uitnodigingen tot meer eigenwaarde, zelfvertrouwen en bewustzijn. Eigenwijsjes zijn voor alle kinderen van 6 tot 106. Voor meer info: 
https://dubbelzesuitgeverij.nl/eigenwijsjes/

36 gedachtes over “Hoogbegaafdheid: ik mag anders zijn!

  1. Deels herkenning. Goed dat je het deelt. Je bent zoals je bent, en je proberen aan te passen aan de rest is zinloos. Het is niet enkel geven in het leven. Focus je op de mensen die je accepteren zoals je bent: helemaal prima!

  2. Wat mooi open en eerlijk geschreven! Wat ontzettend knap dat je dit deelt, zeker omdat er meer mensen zijn die hier tegenaan lopen! Mooi geschreven!

  3. Ik blijk zelf ook hooggevoelig en hoogbegaafd te zijn. Die combinatie komt wel vaker voor, begreep ik wel. Je schrijft er duidelijk over. Trouwens, ook leuk die eigenwijsjes: Die heb ik ook! 🙂

  4. Heel mooi en open. Die hooggevoeligheid ken ik. Ik ben zelf ook een spons. Soms is dat heel lastig maar ik heb ermee leren leven.

  5. Een mooi uitgebreid artikel, het is goed dat er tegenwoordig namen voor zijn, want vroeger werden de mensen als ‘ anders’ bestempeld. Nu wordt er over gesproken en herken men ook meer.

  6. Tja ik merk hier veel in van hoe ik vroeger ook was – zeer creatief en altijd maar vragen stellen over alles – ik teken en schilder en maak juwelen met kraaltjes en ontwerp zelf veel patronen hiervoor zonder er veel moeite voor te doen – ben ook veel geplaagd vroeger omdat ik super gevoelig was en vaak weende – ik heb dat nog vaak met films dat ik mee zit te huilen en als iemand in mijn kring pijn heeft dan lijkt het of ik dat zelf ook voel 🙂

  7. Wat goed dat je het deelt. Ik herken heel veel punten uit je verhaal. Snel overprikkeld vooral. Ik denk alleen dat ik eerder hoogsensitief ben. Bedankt voor het delen. X

  8. Fijn dat je zo meer leert over jezelf. Ik denk dat dit ook een heel prettig artikel is voor andere mensen die misschien hoogbegaafd zijn maar het niet echt weten. Mijn dochter heeft overigens die hele sterk ontwikkelde empathie waar je het over hebt, best moeilijk soms (voor haar).

    1. Dat is ook heel moeilijk….
      Ik kreeg vroeger wel eens te horen “waarom word je dan niet kwaad?” Nu ja, ik kan wel begrijpen waarom die het deed.

      Ik ben als kind misbruikt, blijkbaar is het verwonderlijk dat begrip heb voor mensen die deze gevoelens hebben omdat het afgrijselijk moet zijn die te hebben, terwijl ik zelf slachtoffer ben…

  9. Ik vind het echt heel interessant om te lezen dat je serieus tegelijk kan praten en luisteren. Daar heb ik nogal moeite mee. Ik kan goed luisteren (en praten), maar dan moeten mijn gedachten wel bij die persoon zijn.

    1. Ja, dat is ook heel bijzonder. zoals ik al schreef, viel die docente haar mond letterlijk open en werd het in de lagere school al als een soort onmogelijke gave van mij aan mijn ouders verteld.

      Ik heb ook ooit een 10/10 gehaald op een luistertoets terwijl ik die hele toets met iets anders bezig was geweest en de meester van het 6de leerjaar ook vol ongeloof was dat dat zo was…

      Ik ben zelf pas gaan beseffen dat dat best speciaal was omdat anderen dat zo bijzonder vonden, denk ik…

      Bij die docente, moest ik trouwens heimelijk wel lachen, want toen wist ik al wel heel goed dat ik dat kon en dat zij dat niet ging verwachten en zei ik eigenlijk heel doelbewust en heel triomfantelijk exact en woord voor woord wat ze net gezegd had… Ik wist dat ze verwachtte dat ik ging zeggen dat ik het niet wist, omdat ik toen al heel goed besefte dat dat iets uitzonderlijk is wat de meesten doorgaans niet kunnen….

  10. Wat goed dat je dit zo deelt! Wij vermoeden de laatste tijd dat ik hooggevoelig ben. Ik lees er veel over en steeds meer puzzelstukjes vallen op zijn plek. Het verandert verder niets, maar het voor mezelf wel een verklaring waarom ik sommige dingen ervaar zoals ik ze ervaar.

  11. Dit is deels herkenbaar zeg ik heb een hoog iq en word momenteel getest op autisme ik ben echt heel erg benieuwd wat daar uit gaat komen.

    1. Ik hou ook niet zo van stempels en hokjes moet ik toegeven.
      Maar ik ben er wel meer door gaan begrijpen van mezelf. Al ligt dat stempeltje nu hoofdzakelijk in de schuif.

      Dirk De Wachter kan dat mooi zeggen “diagnoses geven een kader dat kan helpen om bepaalde dingen te begrijpen en eens je dat begrijpt, dien je dat kader naast je neer te leggen en de mens te gaan zoeken en die te helpen.” Vanuit hulpverlenersstandpunt en gezien naar psychiatrische diagnoses, maar even goed van toepassing op eender welk labeltje of stempeltje dat je krijgt vind ik … 😉

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.